https://jom.hmu.ac.ir/ پژوهش های روانشناختی در مدیریت fa daily 1 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 https://jom.hmu.ac.ir/article_735287.html در دنیای سرمایه‌گذاری، انتخاب سبد سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های هلدینگ یکی از مهم‌ترین تصمیم‌هاست. این شرکت‌ها به دلیل تنوع در سرمایه‌گذاری و نقش راهبردی در مدیریت منابع، نیازمند تحلیل دقیق عوامل مختلف به‌ ویژه عوامل رفتاری هستند. عوامل رفتاری مانند ریسک‌گریزی، خوداعتمادی بیش از حد و ترس از شکست می‌توانند بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری تأثیرگذار باشند. در این پژوهش، با تمرکز بر یکی از شرکت‌های هلدینگ فعال در کشور، این عوامل بررسی و اولویت‌بندی شده‌اند. روش پژوهش توصیفی و کاربردی بوده و برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. تحلیل نتایج با استفاده از روش‌ DANP (DEMATEL  ANP,) نشان می‌دهد دو شاخص «سوگیری شناختی» و «سوگیری احساسی» تأثیرگذارترین عوامل هستند و «سایر ویژگی‌های رفتاری» بیشترین تأثیرپذیری را در مجموعۀ عوامل دارند. همچنین، شاخص «فرااعتمادی» بیشترین تعامل را با سایر عوامل داشته است و در اولویت‌بندی نهایی، شاخص «مطمئن-مضطرب» رتبۀ اول، «محافظه‌کار-بی‌پروا» رتبۀ دوم و «زیان‌گریزی» رتبۀ سوم را به خود اختصاص داده است. نتایج این پژوهش می‌تواند به شرکت‌های هلدینگ در بهینه‌سازی فرایندهای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری کمک کند. https://jom.hmu.ac.ir/article_735288.html هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین راهکارهای مدیریت و پیشگیری از هیجانات و افکار منفی بر اساس آموزه‌های اسلامی است. روش پژوهش کیفی و توصیفی-تحلیلی و جامعۀ آماری شامل کارکنان سازمان‌های دولتی بود که ۲۰ نفر از کارکنان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و تحلیل ابزارهای بین‌المللی معتبر سنجش هیجانات منفی در محیط کار بود و روایی ابزارها با استفاده از منابع معتبر و پایایی با بازنگری و تحلیل چندگانۀ داده‌ها تضمین شد. داده‌ها با روش تحلیل مضمون تجزیه‌وتحلیل شدند یافته‌ها نشان داد هیجانات منفی ناشی از روابط کاری کارکنان را می‌توان در سه دستۀ اصلی «هیجانات خصومت‌آمیز» شامل خشم، نفرت و حسادت؛ «استرس‌های شغلی» شامل حجم کار واگذارشده، رفتار مدیران و ترس از ناکامی در انجام وظایف؛ و «نگرش‌های بدبینانه» شامل طردشدگی، بی‌اعتمادی و توطئه‌پنداری معرفی کرد و برای مدیریت آنها می‌توان راهکارهایی پیشگیرانه و درمانی و در دو سطح فردی و سازمانی ارائه داد و اجرایی کرد. نتایج نشان داد آموزه‌های اسلامی با ارائۀ چارچوبی جامع و اخلاق‌محور، هیجانات و افکار منفی را هدف قرار می‌دهند؛ به گونه‌ای که پرورش فضایل اخلاقی در سطح فردی و تمرکز بر آگاهی در سطح سازمانی زمینه‌ساز پیشگیری از شکل‌گیری هیجانات منفی و بهبود تعاملات اجتماعی و سازمانی می‌شود و تلفیق آموزه‌های اسلامی با شیوه‌های عملی مدیریت امکان ارتقای کیفیت زندگی کاری و سلامت روان کارکنان و ایجاد محیطی سالم‌تر، پایدارتر و انسانی‌تر را فراهم می‌آورد. https://jom.hmu.ac.ir/article_735290.html حسابرسی با ایجاد شفافیت مالی و تقویت اعتماد عمومی، نقشی حیاتی در پایداری اقتصادی دارد؛ اما ترک حرفه و دشواری‌های ماندگاری حسابرسان تداوم کارآمدی این حرفه را تهدید می‌کند. این مطالعه با هدف پرکردن خلأ پژوهش‌های کمّی و دست‌یابی به درکی عمیق از تجربۀ زیستۀ ترک حرفۀ حسابرسی، از رویکرد پدیدارشناسی تفسیری بهره گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ حسابرس سابق با سابقۀ ۵ تا ۲۹ سال تجربۀ حرفه‌ای گردآوری و با روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای تحلیل شدند؛ اعتبار یافته‌ها نیز از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، مثلث‌سازی و هم‌اندیشی پژوهشی تضمین شد. تحلیل پدیدارشناسانه چهار مضمون اصلی را آشکار کرد: ورود با امید، فرسایش امید، بحران معنا و لحظۀ عبور، و بازسازی معنا. فرسایش امید – به ‌عنوان مانع اساسی ماندگاری - در پی فشارهای روانی، ساعات کاری طولانی، تعارض ارزش‌ها و محدودیت‌های ساختاری شکل گرفت و به بحران معنا و جست‌وجوی مسیرهای شغلی پویاتر انجامید. بازتعریف هویت کاری و دست‌یابی به رضایت نوین نیز بخش پایانی این فرایند وجودی و چندبُعدی را تشکیل داد. یافته‌ها نشان می‌دهد ترک حرفۀ حسابرسی فراتر از یک تصمیم شغلی است و با تحولات هویتی، روانی و اخلاقی درهم‌تنیده می‌شود. بر این اساس، ضرورت مداخلات سازمانی - شامل حمایت روانی، تقویت تعادل کار-زندگی و مسیرهای توسعۀ حرفه‌ای انعطاف‌پذیر - برای کاهش ترک خدمت و حفظ سرمایۀ انسانی برجسته می‌شود. https://jom.hmu.ac.ir/article_735291.html با توجه به محیط‌های پیچیدۀ امروزی، یکی از سبک‌های رهبری که می ‎تواند به‌خوبی با محیط متحول امروزی سازگار شود، سبک رهبری آفتاب ‎پرست است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی علل گرایش و پیامدهای به ‎کارگیری سبک رهبری آفتاب ‎پرست در سازمان ‎های دانش ‎بنیان انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات در زمرۀ پژوهش ‎های اکتشافی است. همچنین، این پژوهش از نوع پژوهش‌های آمیخته به صورت کیفی و کمّی و بر مبنای فلسفۀ قیاسی استقرایی است. جامعۀ آماری پژوهش خبرگان هستند که با روش نمونه ‎گیری هدفمند و بر اساس اصل کفایت نظری انتخاب‌ شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته است که روایی و پایایی آن با استفاده از روایی محتوایی و روایی نظری و روش پایایی‌سنجی درون‌کدگذار و میان‌کدگذار تأیید شد. همچنین، ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کمّی پرسشنامه است. داده ‎های کیفی با روش تحلیل محتوا و داده های کمّی با روش نقشۀ ‌شناختی فازی تحلیل شدند. در این پژوهش، شرایط ابهام‎ آلود و غیرقابل پیش ‎بینی محیطی به‌ عنوان مهم‎ترین علل گرایش و گسترش ظرفیت رقابت ‎پذیری سازمان به عنوان مهم‎ترین پیامدهای سبک رهبری آفتاب ‎پرست شناسایی شدند. https://jom.hmu.ac.ir/article_735292.html پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر استرس شغلی بر شکوفایی با میانجیگری مقاومت در برابر تغییر و تعدیلگری برون‌گرایی معلمان ناحیۀ یک اصفهان انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت توصیفی-علّی و از نظر زمان مقطعی است. جامعۀ آماری شامل معلمان ناحیۀ یک شهر اصفهان است که به شیوۀ تصادفی، تعداد 117 نفر انتخاب شد. ضمناً، از پرسشنامه‌های استرس شغلی هلریگل و اسلوکام (1996)، شکوفایی پرما (2016)، مقاومت در برابر تغییر ارگ (2003) و برون‌گرایی نئو (1985) برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد. پایایی ابزارها و همچنین، روایی همگرا و واگرا برای تمام پرسشنامه‌ها تأیید شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای SPSS و Smart PLS تحلیل شدند. نتایج یافته‌ها حاکی از آن است که استرس شغلی بر مقاومت در برابر تغییر معلمان تأثیر مثبت و مقاومت در برابر تغییر بر شکوفایی معلمان اصفهان تأثیر معکوس دارد. از طرفی، نتایج آزمون نشان داد استرس شغلی بر شکوفایی با میانجیگری مقاومت در برابر تغییر معلمان تأثیر معکوس دارد. سوء مدیریت استرس می‌تواند از طریق شکل‌دهی نگرش‌های مقاومتی، فرایند تحول سازمانی را با مانع مواجه کند و سطح شکوفایی کارکنان را کاهش دهد. https://jom.hmu.ac.ir/article_735293.html این پژوهش با هدف فهم پدیدۀ مانور سیاسی مدیران در سازمان‌های دولتی انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی (کیفی) است. جامعۀ آماری شامل مدیران سازمان‌های دولتی کرمانشاه است که با نمونه‌گیری نظری، ۱۵ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع داده انجام شد. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبۀ هدایت‌شده استفاده شد. برای بررسی روایی و پایایی، از روایی مشارکتی و بازبینی توسط همکار و از پایایی بین دو کدگذار استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد الگوی مانور سیاسی از ۶ مؤلفۀ اصلی شامل پدیده‌محوری (شبکه‌سازی ائتلافی، ارتباط با منابع قدرت، تسخیر اطلاعات، رفتار غیرقانونی، سازوکار نفوذ، اخلالگری)، شرایط علّی (عوامل فردی، عوامل شغلی، ساختار سازمانی ضعیف، درماندگی شخصیتی، بیدادگری سازمانی، ارتباطات پنهانی، رایزنی سازمانی)، بسترسازها (فرهنگ ضعیف، جوّ محیطی ریاکارانه، قوانین خشک، انتصابات سیاسی، نابرابری قدرت، حاکمیت تفکر چانه‌زنی)، عوامل مداخله‌گر (جنسیت، ایجاد الزام‌های اخلاقی، طبقۀ شخصیتی، سکوت سازمانی، نیازهای فردی، راهبردهای فشار)، راهبردها (انتصابات غیرشایسته، تملق و چاپلوسی، سیاست متهورانه، ائتلاف غیررسمی)، پیامدها (کاهش نوآوری، افزایش کارشکنی، کاهش اثربخشی، فساد اداری، افزایش تعارض) تشکیل شده است. نتایج این پژوهش نشان داد مانور سیاسی مدیران یکی از مهم‌ترین آسیب‌های نظام فعلی انتصابات در دستگاه‌های دولتی است.